Şapkaya karşı isyan Erdoğan’ın memleketi Potamya’da başlamıştı!


Hikmet Çiçek

Hikmet Çiçek

05 Kasım 2013, 14:06

 Gericiler ve bölücüler Meclis’e türban takmakta anlaştılar. MHP de tam destek verdi. Başbakan Erdoğan, “Başörtüsü bizim dinimizin gereklerinden biridir. Fakat dinimizin böyle bir emri olduğunu bilmeyecek kadar cahiller” dedi.

Bugün TBMM’de “türbana evet” diyenler, dün gene “dinin gereği” olarak “şapkaya hayır” diyorlardı!

Gelin bir tarih turu yapalım. Tayyip Erdoğan’ın memleketi Potamya’dan söz edelim.

“Gavur kılığına girmeyiz”

Ankaralıların çok sevdiği hemşerileri, Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi, Anadolu Ajansı kanalıyla 1 Kasım 1925 günü bir açıklama yaparak “Şapka giymekte dini ve vicdani bir sakınca yoktur” diyordu. “Şapka Giyilmesi Hakkında Kanun” henüz çıkmamıştı. Yasa, 25 Kasım 1925’te yürürlüğe girecekti. Fakat halk Gazi’nin bir konuşmasıyla gönüllü olarak fesi atmıştı. Gericiler bu gelişmeden memnun olmamıştı. İskilipli Atıf Hoca’nın daha önce yazdığı Frenk Mukallitliği ve Şapka adlı risalesi dinci çevrelerde yaygın olarak dağıtılıyordu. Risalenin dağıtıldığı yerler arasında Potamya da vardı. Rıfat Börekçi, şapka konusunda bu gerici direnişlere karşı böyle açıklama yapmak zorunda kalmıştı.

Siyasal ve ekonomik güçlerini yitirmeye başlayan dinci ulema, hükümete karşı halkı kışkırtmak ve ayaklandırmak amacını güdüyordu. Rize, Kastamonu, Erzurum, Maraş, Sivas, Giresun, Kayseri ve Balıkesir’de çeşitli olaylar yaşandı.

Kışkırtmalar kendiliğinden değildi, planlı ve belli merkezlerden yürütülmekteydi.

Erzurum’da Şeyh Hacı Osman Efendi liderliğindeki isyancılar “gavur kılığına girmeyiz” diyorlardı. Sonradan Atatürk’e İzmir Suikastı davasında idam edilecek olan Erzurum mebusu Rüştü Paşa’nın iki kardeşi de isyana katılmıştı.

Maraş’ta isyana kalkışanlar arasında 31 Mart gerici ayaklanmasına katılanlar bile vardı!

“Dindar paşalar şeriatı kurtarıyor”

Şapka karşıtı isyanlar arasında Rize- Potamya’nın özel bir yeri vardır. Yazar Osman Selim Kocahanoğlu, Rize sancağında medrese çokluğuna dikkat çeker. 1878 Salnamesi’ne göre Rize sancağında bir tek rüşdiye (ortaokul) yoktur. Fakat artık birer fitne ve fesat yuvası haline gelen 18 medrese vardır.

(Atatürk’e Kurulan Pusu, Osman Selim Kocahanoğlu, Temel Yayınları, 4. baskı, 2012)

Rize- Potamya kalkışması, Erzurum ile eşzamanlıdır. (25 Kasım) Kalkışmanın başını İmam Tarakçızade Sabit Efendi çekmektedir. Sabit Efendi, cuma çıkışında “şapka giymeyiz” diyerek halkı kışkırtır. Bir jandarma karakolu basılır ve altı jandarma esir alınır. Eşkıyalarla birlikte Rize üstüne yürünür, kent yağmalanmak istenir.

Kışkırtıcılar halka, “Ey ahali, Ankara ihtilal içindedir. Mustafa Kemal Paşa üç yerinden yaralı olarak doktorlar elindedir, İsmet Paşa ortadan kaldırılmıştır. Dindar paşalar hükümeti ele aldılar, şeriatı kurtarıyorlar” diye sesleniyorlardı.

İstiklal Mahkemesi

Ankara İstiklal Mahkemesi harekete geçer. İsyan çıkan illerde yargılama yapılır. Aralarında idam da olan çeşitli cezalar verilir. Rize’de aralarında İmam Sabit Efendi’nin de olduğu sekiz kişi idam edilir.

Gericilerin pek sevdiği Necip Fazıl Kısakürek “Din Mazlumları” adlı kitabında idam kararını daha sonra şöyle senaryolaştırdı:

“… Birkaç saat sonra asılacaklarını anlayan mahkumlar, müjde saadeti içinde namazlarını kılmışlar… Cesetleri deniz kenarında rastgele çukurlara atılmış, Cesetler çalınmasın diye başına süngülü jandarmalar dikilmiş. Üç dört ay sonra çukurlar açılınca müthiş manzara: Hiçbir ceset çürümemiş, hepsinin gözleri Kıbleye doğru… Nur mayasından yoğrulu cesetleri kilimlere sarıyor, sırıklara takıyor ve köylerine götürüp gömüyorlar…”

Siirt’in Aydınlar ilçesinin adının Tillo olarak değiştirilmesi Meclis’te kabul edilip yasalaştı. Yetmez. Güneysu da Potamya olmalıdır!


Hikmet Çiçek
ulusalkanal.com.tr

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.