Seyit Rıza Alevi önderi değildir


Rıza Zelyut

Rıza Zelyut

23 Nisan 2015, 16:15

Türkiye Cumhuriyeti, bu topraklarda bin yıllık geçmişi bulunan gerici sistemi yıkmak için 1923’ten 1938 sonuna kadar müthiş bir mücadele vermiştir.
Bu süreçte devletin karşısına dikilen Doğu’nun toprak ağaları, aşiret reisleri ve sözde din adamları; peş peşe ayaklanmalar çıkartarak modernleşmeyi durdurmaya alkıştılar. 1930’larda; Dersim (Tunceli) yöresi de derebeylerinin zulmü altında inim inim inlemekteydi. Burası, Kürtçü- Ermenici kadrolar tarafından yeni bir ayaklanmanın merkezi olarak görülüyordu. İkinci Dünya Savaşı’nın konuşulduğu günler gelmişti. Türkiye; Hatay yüzünden Fransa ile savaşmak durumuna girmişti. İşte böyle bir dönemde Fransa destekli Kürtçüler ve Ermeniciler Türkiye’yi sıkıştırmak için Tunceli aşiretlerini devreye soktular. Tunceli (Dersim) eskiden beri kalabalık silahlı grupların yağmalar yaptığı, çevre köyleri ve kasabaları bastığı yerdi.
Bölgedeki Seyit Rıza, çevresine topladığı silahlı adamlarıyla tam bir terör esirmekteydi. Bırakın çevredeki köylere, ilçelere saldırmayı; Tunceli’deki öbür aşiretlere karşı da silah kullanıyor; direnenleri öldürtüyordu.
Seyit Rıza ve öbür Dersim derebeyleri, yukarıdan aşağı gelen modernleşmenin kendi saltanatlarını yok edeceğini görmekteydiler. Buradaki feodal beyler, cumhuriyet rejimine de açıkça karşı idiler. Seyit Rıza ‘nın akıl hocası olan Ali Şir; o sıralarda yazdığı bir şiirde bunu açıkça dile getirmektedir. Ali Şir, “Kemal (Atatürk) cumhuriyet istiyor; Dersim buna direniyor” diye açık açık yazan, söyleyen birisidir.
Bütün bunların belgelerini, “Dersim İsyanları ve Seyit Rıza Gerçeği” isimli kitabımda ortaya koydum.

KİM BU SEYİT RIZA?
Bugün Alevi kamuoyunu kandırmak için Atatürk’ün Tunceli’deki seyitleri katlettiği ve bu yüzden de Alevilere karşı olduğu yalanı yayılmaktadır. Gazeteci yazar Merdan Yanardağ’ın Seyit Rıza’yı eleştirmesi üzerine başlatılan saldırıda, bu derebeyi “Alevi inanç önderi” gibi gösterilmektedir.
Öncelikle belirtelim ki Seyit Rıza’nın asla Alevilik diye bir derdi olmamış; Aleviler adına bir talepte bulunmamıştır.
Önce Seyit Rıza’yı tanıtalım: Yakın zamana kadar Seyit Rıza’nın kimliği bilinmezlik içindeydi. Bu konuda yaptığım araştırmalar sonucunda onun tarihsel geçmişini aydınlattım. Ayrıntıları, söz konusu kitapta gösterdim.
Seyit Rıza Dersim’deki iki büyük Türkmen aşiretinden birisi olan Şeyh Hasanlılar kolundan gelmektedir. Bunların dip dedesi olan Şeyh Hasan, Çemişkezek beyi idi. Bunlar Kızılbaş (Alevi) Türkmenler idiler. Şeyh Hasan’ın torunu Hacı Rüstem de Alevi olan Şah İsmail’in yanında 1514’te Çaldıran’da Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim’e karşı savaşmıştı. Savaştan sonra esir alınmış; 40 akrabasıyla birlikte katledilmişti.
Yani Seyit Rıza, Alevi Türkmenlerin soyundan gelen bir insandır.
Seyit Rıza; Türkmen olduğundan Arap soyundan değildir. Bu yüzden de “Seyit” olamaz. Yani soyu Hz. Ali ve Hz. Muhammed’e dayanamaz.
Fakat o, bölgedeki halkın seyitlere (oranın dedelerine) bağlılığını bildiğinden kendisini seyit göstermiş; böylece itibar kazanmıştır.
Seyit Rıza daha sonra cumhuriyet rejiminin Dersim bölgesine girmesini önlemek için Kürtçülerle işbirliği yapmıştır. Hoybuncular ile bağlantısını akıl hocası Baytar Nuri sağlamış; Kürtçülük propagandasını aslında tam bir Türk ozanı olan Ali Şir yürütmüştür.
Seyit Rıza cumhuriyet rejiminin bölgede yapmak istediği yol, köprü, okul, sağlık ocağı, karakol gibi kurumların kendi derebeylik düzenlerini yıkacağını anladığından bunlara izin vermeyeceğini devlete ültimatom halinde bildirmiştir.
Onun adamları, bölgedeki karakollara baskın yaparak 1937 baharında ilk silah kullanan taraf olmuştur. Bu silahlı saldırılar çok daha önceden yapılmaya başlanmıştı.
Devlet içinde devlet gibi hareket eden; bölge halkını köle gibi kullanan, derinlemesine sömürerek acı bir yoksulluk içinde tutan bu eşkıyanın şimdi kutsal bir kişilik gibi gösterilmesi tam bir aldatmacadır.

ALEVİLİK DERDİ YOKTU
Bugün, tarihi bilmeyen bazıları Seyit Rıza‘yı Alevi önderi gibi gösterirken Alevilere de iftira atmış oluyorlar. Çünkü, Alevilikte böyle seyitlik yoktur.
Öncelikle şunu belirtelim: Kemal Atatürk, Dersim halkının Alevi Türkmenler olduğunu iyi biliyordu. Bunları korumak amacındaydı. Daha 1924’te Hozat’ı basıp ele geçiren Seyit Rıza’nın durumundan da haberdardı. Oraya ordu yollamak yerine iyi niyet elçileri yolladı. Bunlardan birisi de Vali Cemal Bardakçı idi. Cemal Bardakçı buraya geldi; derebeylerini topladı; onların önünde Munzur suyundan içerek yemin etti. “Atatürk’ün size selamı var, sizler için iyi şeyler düşünüyor. Bölgede okullar açacak ve Aleviliği de öğretecek.” dedi ama bu derebeyleri gelen teklifi reddettiler.
Bir başka belge daha var: Seyit Rıza 1937 yılında devlete karşı saldırı başlattıktan sonra İngiltere’ye bir mektup yazarak yardım istedi. Bu mektubun orijinalini ve çevirisini Dersim İsyanları’nda yayımladık.
Oraya bakın; Seyit Rıza Alevilikten ve Alevilerden hiç söz etmemektedir. Lakin, Kürtler, Kürdistan bol bol geçmekte ve kendisini Kürtler adına savaşan bir general olarak göstermekte; Dersim’den de Kürdistan diye bahsetmektedir.
Bu mektubu onun yanındaki baytar Nuri’nin yazmış olduğu tahmin edilse bile Seyit Rıza’nın isteği ile İngiltere’ye ulaştırılmıştır. Bu belge İngiliz hükümeti tarafından Ekim ayında Türkiye’ye haber verilmiştir.

SEYİT ÖYLE OLMAZ
Seyit Rıza’nın, Türk kökenli olmasına karşın kendisini seyit ilan edip Arap üst kesimine bağlaması nasıl bir siyasi-sosyal aldatmaca ise Kürt halkının temsilcisi gibi göstermesi de aldatmaca idi. Dünya onu bir Alevi lider olarak değil bir Kürt isyancısı gibi görüyordu. O dönemdeki gazetelere yansıyan isyan haberlerinde, “Dersim harbini bizzat Seyit Rıza idare etmektedir!” denilmektedir. (Bak: Dersim İsyanları ve Seyit Rıza Gerçeği, s.282 vd…)
Yani bugün birilerinin söylediği “Ayaklanma yoktu!” iddiası tamamen bir kandırmacadır.
Seyit Rıza’nın soyca seyit olmadığı ortada. Ayrıca, onun hayat tarzı, yaptıkları da asla seyit sayılamayacağının kanıtıdır.
Anadolu Aleviliği dediğimiz Türkmen kültürüne dayalı Alevilikte “seyit” yani dede, çok eşli olamaz. Tunceli Aleviliği de tamamen Türkmen Aleviliğidir. Bu inançta dedenin (seyidin) hanımına “ana” denilir ve dedeler gibi saygı gösterilir. Halbuki Seyit Rıza yaşı 75’i geçtiği dönemde, eşi Elif ananın üstüne 30 yaşlarındaki bir kızı (Besi) almıştır. Ve bu haliyle düşkün olmuştur. Böyle birisi seyit ve Alevi inanç önderi olabilir mi?
Ayrıca seyit yani dede; toplumun ibadetini yönetir, cem yapar. Seyit Rıza’nın cem yönettiğine ilişkin elimizde hiçbir bilgi yoktur.
Zaten böyle başka aşiretleri basan, insanları vurup öldüren; aşağıdaki kasabalar yağma seferleri düzenleten birisinin manevi bir makam olan seyitlik makamı ile ilişkisi olamaz, bu kabul da edilemez.
Bu yüzden de Seyit Rıza Alevilerin inanç önderi olamaz, olmamıştır da…
Tunceli bölgesinde o zamanlarda da bu günlerde de gerçekten seyit denilecek türden ulu kişiler bulunmuştur, bulunmaktadır. Bunlar Hacı Bektaş, Sarı Saltık, Baba Mansur, Baba Kureyş, Celal Abbas,Derviş Cemal ve başka ocaklardan gelen gönül ehli insanlardır.
Gericiğin lideri, bölücülerin maşası, Tunceli halkının katledilmesinin baş sorumlusu olan Seyit Rıza’dan devrimci bir önder imal etmeye kalkışanlar; maalesef feodalizme tapmayı içselleştirmiş tiplerdir.
Alevilerin lideri Seyit Rıza tipindeki derebeyleri değil; onları eşit vatandaş yapan; Alevi felsefesine uygun bir düzen kuran Mustafa Kemal’dir.
Atatürk’e sahip çıkmayan Alevi’ye Hak sahip çıkmaz…


Rıza Zelyut
ulusalkanal.com.tr


Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Osman Giresun - 2 yıl önce
İşte Gerçek bir Araştırmacı yazar
Tebrikler
Bu Sözleri 1982 Senesinde Plümür Dagında
ERzincandan Arabayla Elazıga giderken Yaşlı bir dededen İşittim
Avatar
Arif Aksoy - 2 yıl önce
helal olsun
Avatar
nkapl. - 2 yıl önce
doğrudur,aynen katılıyorum...
Avatar
veli kılıç - 2 yıl önce
önemli olan tuncelili vatandaş ların bu gerçekleri bilmeleri ve kabul etmeleri
Avatar
zafer - 2 yıl önce
rıza bey'e çok teşekkür ederim. kendisi her zaman bu toprağın insanını birleştirici-bütünleştirici karakteriyle birliğe çağırmıştır. o bu toprağın bir yüz akıdır, eksik olmasın.
Avatar
Kemal Zor - 2 yıl önce
rıza bey sana teşekkür ederim çünkü sen dersimin köken olarak aslında türk olduğunu, seyit rızanın bir emperyalist uşağı isyancı olduğunu bize öğrettin, alevi gençler pkk ağına düşmedi sayende...